dinamometreler ile yerçekimi kuvveti ölçülebilir mi
dinamometreler ile yerçekimi kuvveti ölçülebilir mi Ne90'dan bulabilirsiniz
Fenokulu.net
Dünya`n�n, üzerinde bulunan cisimlere uygulad��� kütle çekim kuvvetine yer çekimi kuvveti denir. Yer çekimi kuvveti, kütle çekim kuvvetinin Dünya için isimlendirilmi� halidir ve temas gerektirmeyen bir kuvvettir.
▪ Dünya`n�n, üzerinde bulunan bir cisme uygulad��� yer çekimi kuvvetinin büyüklü�üne a��rl�k denir.
▪ A��rl�k G ile gösterilir, yönlü büyüklüktür.
▪ A��rl�kta bir kuvvet oldu�u için dinamometre ile ölçülür ve birimi Newton`dur. Günlük hayatta kullan�lan yayl� el kantar� veya baskül de bir çe�it dinamometredir ve a��rl�k ölçmek için kullan�l�r. Fakat günlük hayatta kullan�lan yayl� el kantar� veya baskül, kütle ölçmek için bölmelendirilmi�tir ve bunlarla kütle ölçülebilmektedir.
▪ Yer çekimi kuvveti cisimleri daima Dünya üzerindeki her noktada Dünya`n�n merkezine çeker. Bu nedenle yer çekimi kuvvetinin yani cismin a��rl���n�n yönü daima Dünya`n�n merkezine do�ru gösterilir.
▪ Bir cismin a��rl��� cismin Dünya üzerinde bulundu�u yere göre de�i�ir. Cisim Dünya`n�n merkezine yakla�t�kça a��rl�k artar, cisim Dünya`n�n merkezinden uzakla�t�kça a��rl�k azal�r.
▪ Dünya, kutuplardan bas�k oldu�u için Dünya`n�n kutuplardaki yar�çap�, ekvatordaki yar�çap�ndan küçüktür. Bu nedenle bir cismin kutuplardaki a��rl���, ekvatordaki a��rl���ndan daha büyük olur.
▪ Dünya`da deniz kenar�ndan yükseklere ç�k�ld�kça cismin Dünya`n�n merkezine uzakl��� artaca�� için a��rl��� azal�r.
▪ Dünya`n�n tam merkezinde bir cismin a��rl��� s�f�rd�r.
▪ Uzayda yer çekimi olmad��� için bir cismin uzaydaki a��rl��� s�f�rd�r.
▪ Dinamometreler, dengelenmemi� olan yer çekimi kuvvetini dengeleyerek bir cismin a��rl���n� ölçer.
▪ Yerden belirli bir yükseklikten serbest b�rak�lan cisimlere sadece yer çekimi kuvveti etki etti�i için cisim dengelenmemi� kuvvetlerin etkisi alt�nda yere dü�er. Cisme etki eden yer çekimi kuvvetinin dengelenmesi için cisme yukar� yönde ve yer çekimi kuvveti yani a��rl��� kadar kuvvet uygulanmal�d�r.
▪ Dünya`daki kütle çekim kuvveti Ay`daki kütle çekim kuvvetinin yakla��k 6 kat� oldu�u için bir cismin Dünya`daki a��rl���, Ay`daki a��rl���n�n yakla��k 6 kat�d�r. Ay`daki kütle çekim kuvvetine ay çekimi kuvveti denir.
▪ Yer küreyi saran hava tabakas� olan atmosfer, yer çekimi kuvvetinden dolay� Dünya`dan ayr�lmaz.
▪ Yer çekimi kuvvetinin büyüklü�ü, cisimlerin kütlesine göre de�i�ir. Kütlesi büyük olan cisimlere etki eden yer çekimi kuvvetinin büyüklü�ü, kütlesi küçük olan cisimlere etki eden yer çekimi kuvvetinin büyüklü�ünden fazlad�r.
Yazı kaynağı : www.fenokulu.net
5. Sınıf Fen Bilimleri Kuvvetin Ölçülmesi konu anlatımı
Kuvvet ölçülebilir bir varlıktır. Günlük yaşantımızda kuvveti ölçebilmek için dinamometre kullanırız. Böylece kuvvetin büyüklüğünü anlayarak bazı alanlarda kullanabiliriz. Kuvveti ölçen dinamometrenin birçok özelliği vardır ve şimdi bu özellikleri inceleyerek kuvvet hakkında ayrıca bilgiler almaya çalışalım.
Kuvvetin Ölçülmesi
Öncelikle kuvvet nedir buna bakalım ve tanımını öğrenelim.
Kuvvet: Duran bir cismi hareket ettiren ya da hareket eden bir cismi durduran, bir cismin hızını ve yönünü değiştiren etkiye kuvvet denmektedir. Kısa bir ifade ile çekme ve itme denebilir.
Kuvvetin Cisimler Üzerindeki Etkisi Nelerdir?
Kuvvetin cisimler üzerinde birçok farklı etkisi bulunmaktadır. Şimdi bu etkileri inceleyelim.
- Cismi hareket ettirebilir.
- Hareket eden cismi durdurabilir.
- Cismin yönünü değiştirebilir.
- Cismin hızını değiştirebilir.
- Cismin şeklini değiştirebilir.
- Cismin dönmesini sağlayabilir.
Şimdi uyguladığımız kuvvet ile neler yapabiliriz bunlara tek tek bakalım.
- Araba itilebilir.
- Çantamızı kaldırabiliriz.
- Futbolcu bir futbol topuna vurabilir ya da durdurabilir.
- Kağıdı kesebiliriz.
- Yazı yazabiliriz.
- Hamuru istediğimiz gibi yoğurabiliriz.
- Konuşabiliriz.
- Kapı kolunu istediğimiz gibi açık kapatabiliriz.
Bu gibi daha birçok farklı örnek vermek mümkün. Üstelik bunların her biri kuvvet ile gerçekleşir.
Kuvvetin Ölçülebilmesi İçin Dinamometre
Kuvvetin ne kadar büyük olduğunu dinamometre ile ölçeriz. Ayrıca kuvvetin birimi Newton olarak bilinir. ‘N’ harfi ile gösterilir.
Dinamometrenin Özellikleri Nelerdir?
Uygulanan kuvvetin ne kadar büyük olduğunu ölçmemizi imkan tanıyan dinamometrenin birçok farklı özelliği bulunmaktadır. Şimdi bu özellikleri nedir bakalım.
- Dinamometrenin içerisinde esnek bir yay yer alır.
- Kuvvetin etkisi sayesinde yay uzar ve böylece kuvveti ne kadar büyük olduğu anlaşılır.
- Yayın uzaması ile oluşan kuvvet doğru orantılıdır.
- Eğer dinamometrede bulunan yay çok esnek ise, o zaman çok küçük kuvvetleri ölçebiliriz.
- Her dinamometrenin ölçebileceği bir miktar bulunmaktadır. Eğer bu sınır aşılırsa o zaman dinamometrenin yay kısmı bozulur ve doğru ölçüm yapılmaz.
Farklı kuvvetleri ölçebilmek için günümüzde birçok değişik dinamometre bulunmaktadır. Böylece elimizde bulunan bir kuvvetin ağırlığının ne olduğunu anlama şansı elde edilir.
Not 1: Bir cismin kuvvet ölçülürken, ‘N’ simgesi kullanılır. Örneğin bir cisim dinamometre ile ölçüldüğünde değeri 10 gösteriyor ise o zaman ‘10N’ biçiminde ifade edilir. Yani bunu diğer bir anlamı 10 Newton olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda dinamometrenin üzerinde rakamlar vardır ve bunun üzerinden herhangi bir cismin kuvveti anlaşılmış olur.
Not 2: Dinamometreye sadece kuvvet ölçmede kullanılır. Aynı zamanda ağırlık da bir kuvvet olduğundan dolayı, dinamometre sayesinde cisimlerin ağırlığı da ölçülmüş olur. Bu sebepten el kantarı da bir çeşit dinamometre olarak kullanılabilmektedir.
Esnek Cisimler Nelerdir?
Bir kuvvet etki ettiğinde şekil değiştiren ve kuvvet ortadan kalktığı zaman yeniden eski haline gelen cisimlere esnek cisimler denir. Bu konuda birçok farklı esnek cisim örneği vermek mümkündür.
- Yay
- Lastik
- Balon
- Çorap
- Kauçuk
Tüm bunlar esnek maddelerdir ve sıkıştırıldığı zaman, yani bir kuvvet uygulandığında kuvvet sona erdiği andan itibaren tekrar eski haline gelir.
Not: Bir de esnek olmayan cisimler bulunmaktadır. Bunlar içerisinde hamur, sakız ve kağıt gibi isimler bulunur. Aynı şekilde her ne kadar bunları da kuvvet uygulandığında şekil değiştirseler dahi, kuvvet kalktığı zaman yeniden eski haline dönmezler.
Yazı kaynağı : www.hurriyet.com.tr
Dinamometre
Dinamometre, cisimlerin kuvvetlerini ölçmede kullanılan ölçü aleti.[1]
Dinamometre (ya da kuvvetölçer) en çok, bir enerji motorunun ya da bir otomobil motorunun beygir gücünü ölçmede kullanılır. Döner parçaya uygulanan burma kuvveti (moment) ile açısal hızın çarpımı, gücü verir. Kuvvet ölçen dinamometrelerden en yaygın kullanılanı, esnek bir metal halkadan oluşur. Bu halkayı sıkıştıracak biçimde bir kuvvet yüklendiğinde halka burulur ve burulma miktarına göre kuvvet ölçülür. Cismin uyguladığı kuvvet ne kadar büyükse yay o kadar gerilir. Dinamometrede ölçülen değerler, Newton birimiyle (N) gösterilir.
Dinamometreler yayların esneklik özelliğinden yararlanılarak yapılmıştır. İç içe geçmiş iki borudan oluşur. İçteki boruda yay asılıdır. İçteki borunun üzeri eşit olarak bölmelendirilmiştir. Cisim içteki borunun ucundaki çengele takılır. Yer cismi ne kadar kendine doğru çekebilirse o cismin ağırlığı o kadardır.Aynı zamanda bu Dinamometrelerin küçüğü de vardır.Bunlar ise daha küçük birimli kuvvetleri ölçer.
Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]
Yazı kaynağı : tr.wikipedia.org
Yorumların yanıtı sitenin aşağı kısmında
Ali : bilmiyorum, keşke arkadaşlar yorumlarda yanıt versinler.